Cito begrijpend lezen

In de welbekende Cito-toets is begrijpend lezen een belangrijk onderdeel. Begrijpend lezen is dan ook een onderdeel van taal dat eigenlijk invloed heeft op alle vakken. Wanneer een kind niet begrijpend kan lezen, dan zal deze hierdoor ook problemen krijgen binnen andere vakken. Het is namelijk zo dat binnen de meeste vakken gebruik wordt gemaakt van geschreven opdrachten, en wanneer deze opdrachten niet worden begrepen tijdens het lezen ervan, dan zal de opdracht verkeerd worden uitgevoerd. Juist daarom wordt er veel aandacht besteed aan begrijpend lezen in de Cito-toets.

 

Het jaarlijks peilingsonderzoek

Ieder jaar wordt er een zogenaamd peilingsonderzoek gehouden. Het Jaarlijks Peilingsonderzoek van het Onderwijsniveau toetst hierbij kinderen uit twee verschillende groepen, namelijk groep vier en groep acht, op hun vaardigheden. Hierdoor kan er steeds worden vastgesteld hoe het gaat met de leerlingen op het gebied van taal en rekenen. Ook hierbij staat begrijpend lezen uiteraard centraal.

 

De Cito Eindtoets en de Entreetoets

Cito begrijpend lezenDe Cito Eindtoets is er voor leerlingen in groep acht. Deze toets is dan ook bekend, omdat het in de meeste gevallen ook deze toets is die bepaalt naar welk niveau voortgezet onderwijs een kind zou kunnen. De Entreetoets maakt deel uit van het zogenaamde Cito Volgsysteem en is aanzienlijk minder bekend. Echter, deze toets wordt door steeds meer scholen in gebruik genomen, waardoor ook steeds meer kinderen ermee in aanraking komen. Dat is goed, want de Entreetoets kan veel betekenen in het basisonderwijs. De Entreetoets wordt aangeboden aan kinderen in de groepen vijf, zes en zeven. Er zijn basisscholen die de toets daadwerkelijk in al deze groepen laten plaatsvinden, maar er zijn ook scholen die ervoor kiezen om de Entreetoets alleen aan te bieden aan leerlingen in groep zeven.

 

Waarom is de Entreetoets belangrijk?

Scholen die werken met het zogenaamde volgsysteem maken gebruik van de Cito Eindtoets en van de Entreetoets. Deze toetsen zijn aan inhoud vrij gelijk als het om de onderdelen gaat. Taal en rekenen worden in beide toetsen getest. De Cito Eindtoets is vooral om vast te stellen welk voortgezet onderwijs geschikt is voor iedere specifieke leerling. De Entreetoets is er meer op gericht om objectief te kunnen meten wat kinderen bij hebben geleerd in de verschillende schooljaren, zodat zij ook in de ontwikkeling nauwkeurig in de gaten kunnen worden gehouden. Begrijpend lezen is een belangrijk onderdeel in de Entreetoets. Doordat de ontwikkelingen en vaardigheden in het begrijpend lezen goed bijgehouden kunnen worden is het ook mogelijk om meer sturing te geven aan leerlingen die dit nodig hebben.

 

Aangepaste versies

Voor kinderen met bijvoorbeeld dyslexie is begrijpend lezen extra moeilijk. Hier kan een school goed rekening mee houden door te kiezen voor de speciale versies voor kinderen met bepaalde aandoeningen. Zo zijn er versies van de Entreetoets speciaal voor kinderen met dyslexie, maar er zijn bijvoorbeeld ook aangepaste versies voor kinderen die visueel gehandicapt zijn. Er zijn bijvoorbeeld versies met extra grote letters en versies in uitsluitend zwart-wit voor kinderen die kleurenblind zijn. Voor dyslectische kinderen zijn er gesproken versies en de zogenaamde Kurzweilversies.

Begrijpend lezen

Begrijpend lezen maakt een belangrijk onderdeel van het basisonderwijs uit. Op de eerste plaats wordt er aandacht besteed aan het leren lezen van afzonderlijke letters en hele woorden. Vervolgens begint het technisch lezen en pas hierna volgt het begrijpend lezen. Dit onderdeel is erop gericht om kinderen daadwerkelijk te laten begrijpen wat zij lezen. Lezen is één ding, maar een tekst begrijpen is nog iets anders. Daar richt begrijpend lezen zich op.

Begrijpend lezen binnen meerdere vakken

Begrijpend lezen is uiteraard vooral gericht op taal. Hieronder wordt het vak dan ook geplaatst, echter, bij heel veel andere vakken wordt ook gebruik gemaakt van begrijpend lezen. Dit blijft terugkomen, in vrijwel ieder vak. Het is namelijk zo dat bij ieder vak gelezen moet worden wat de opdracht is, en wanneer de vaardigheid van het begrijpend lezen er nog niet is dan zal er ook niet worden begrepen wat de opdracht precies is. Om een opdracht te kunnen maken moeten de kinderen dus begrijpend kunnen lezen om te weten wat de bedoeling is. Zo komt dit vak voor binnen de meest uiteenlopende andere vakken, waaronder ook rekenen.

Het gebruik van de juiste strategie

Basisscholen besteden veel aandacht aan begrijpend lezen, vooral omdat het in de toekomst altijd nodig blijft om dat te kunnen. Hierbij kunnen meerdere strategieën worden gebruikt. Een strategie wordt niet aangeleerd om te kunnen lezen en een tekst ook daadwerkelijk te gebruiken, maar wordt aangeleerd bij de ondersteuning van het begrijpend lezen. Hier kunnen kinderen altijd op terugvallen, bijvoorbeeld bij moeilijkere teksten. Een goede strategie is om de tekst eerst eenmaal snel door te lezen, waardoor er al een idee van de inhoud ontstaat, en vervolgens de tekst nogmaals te lezen, maar dan nauwkeuriger. Zo worden eerst de hoofdlijnen opgepakt en bij de tweede maal lezen worden de details gelezen en onthouden. Hierdoor ontstaat er een goed beeld van wat er nu precies in de tekst staat. Een andere veel gebruikte strategie is visualisatie. Hierbij wordt de kinderen gevraagd om in hun hoofd beelden te maken bij de tekst. Als zij lezen dat Jan aan het voetballen is, dan zien zij in hun hoofd ook dat Jan aan het voetballen is. Dit zorgt ervoor dat het beter begrepen en onthouden wordt.

Lees meer over het verbeteren van begrijpend lezen.

De eerste stap is luisteren

De weg naar begrijpend lezen is lang. Kinderen gaan van woorden naar zinnen en dan vervolgens van technisch lezen naar begrijpend lezen. Echter, de weg naar begrijpend lezen begint niet bij woordjes lezen, maar bij luisteren. Juist daarom is het altijd belangrijk om voor te lezen, als ouder of als leerkracht van de peuter- en kleuterklas. Door goed te luisteren naar een verhaal onthouden kinderen de woorden. Dit zorgt voor een bredere woordenschat, al weten zij nog niet hoe zij deze woorden moeten lezen of schrijven. Een goede woordenschat draagt bij aan het leerproces en helpt om later goed te kunnen lezen. Kinderen die goed luisteren kunnen vaak sneller lezen en leren ook gemakkelijker begrijpend lezen, vooral omdat zij alle woorden die zij lezen al eens eerder hebben gehoord.