Cito-toets studievaardigheden

Studievaardigheden komen op verschillende manieren terug in de Cito-toets, ofwel de Cito Eindtoets. Bij studievaardigheden worden er meerdere vaardigheden aangeleerd die kunnen worden toegepast bij het leren en studeren. Zo wordt er bij studievaardigheden aandacht besteed aan verschillende manieren van informatie verzamelen, aan onderstrepen en samenvatten, aan het scheiden van hoofd- en bijzaken, aan kaart- en tabellen lezen, aan grafieken en schema’s en natuurlijk ook aan het opzoeken en verzamelen van informatie.

 

Studievaardigheden in LVS toetsen

In LVS toetsen komen de studievaardigheden ruim aan bod. Het is dan ook zo dat studievaardigheden kunnen worden gebruikt binnen alle specifieke vakken. Juist daarom wordt er veel aandacht besteed aan studievaardigheden, zeker ook binnen de LVS toetsen. LVS staat voor LeerlingVolgSysteem. Het Cito volgsysteem betrekt studievaardigheden bij de toetsen die jaarlijks worden afgenomen bij leerlingen. Dit zijn de zogenaamde Entreetoetsen, welke kunnen worden gegeven aan leerlingen in de groepen vijf, zes en zeven. In groep acht doen leerlingen de welbekende Cito Eindtoets. De LVS toetsen worden geboden aan zowel het reguliere primair onderwijs als het speciaal onderwijs. Binnen alle toetsen wordt er aandacht besteed aan studievaardigheden.

 

Gericht op het zogenaamde leren leren

Studievaardigheden is een vak apart, zoals dat mooi gezegd kan worden. Het heeft betrekking op alle andere vakken en kan toch ook als specifiek vak worden gezien. Bij studievaardigheden draait het om het zogenaamde leren leren. Om dit te vergemakkelijken; het leren hoe je moet leren. Dit leren leren komt in de toetsen voor bij alle vakken, vooral omdat het heel belangrijk is om te weten hoe je bepaalde dingen het makkelijkst, het best en het meest effectief leert. Bij rekenen werkt dit immers anders dan bijvoorbeeld bij taal.

 

Studievaardigheden maken leren efficiënter

Studievaardigheden zijn er natuurlijk om het leren gemakkelijker te maken, zodat iedere leerling op een goede en passende wijze kan leren. Jaarlijks worden de vorderingen gemeten als het gaat om studievaardigheden. Zo kan er worden bekeken hoe een leerling zich heeft ontwikkeld. De Entreetoetsen kunnen worden gemaakt door leerlingen in de groepen vijf, zes en zeven. Aan de hand van de Entreetoetsen kan worden gezien hoeveel een leerling heeft bijgeleerd in een enkel schooljaar. Onderstrepen is een mooi voorbeeld. Bij taal kunnen zaken worden onderstreept die belangrijk zijn, bijvoorbeeld voor het verzamelen van informatie. In een eerste jaar, groep vijf, kan een leerling bijna de hele tekst onderstrepen, omdat alles in zijn of haar ogen belangrijk is. Slechts kleine delen tekst worden niet onderstreept. Studievaardigheden leert meer over het onderstrepen en leert de leerlingen om de hoofdzaken te onderscheiden van de bijzaken. In het opvolgende jaar zal er dan ook al zichtbaar minder onderstreept worden. In het laatste jaar zullen echt alleen de belangrijke zaken worden onderstreept. Zo zie je dat studievaardigheden het leren efficiënter maakt.

 

Zelfstandig leren

Voor de groepen zeven en acht in het basisonderwijs is er een uitgave over zelfstandig leren en het maken van werkstukken. Ook hierbij kunnen toetsen worden ingezet om de vooruitgang vast te stellen. Binnen het lesmateriaal wordt er ruim aandacht besteed aan het monitoren en stimuleren van studievaardigheden.

Studievaardigheden

Studievaardigheden is een belangrijk vak in het basisonderwijs. De naam van het vak zegt eigenlijk al wat het inhoudt. Studievaardigheden is gericht op het aanleren van diverse vaardigheden die kunnen worden toegepast bij het leren en studeren. Niet alle basisscholen besteden hier evenveel aandacht aan. Het is dan ook zo dat het aanbod lesmateriaal voor studievaardigheden relatief beperkt is. Toch is het zeker goed om veel aandacht aan studiewaardigheden te besteden, vooral omdat leerlingen er ook in het hogere onderwijs goed gebruik van kunnen maken.

 

Wat wordt er geleerd bij studievaardigheden?

Bij studievaardigheden wordt er aangeleerd hoe informatie het best verwerkt kan worden. Er wordt aandacht besteed aan het lezen van informatie en het verwerken hiervan, aan het verzamelen van informatie, aan het onderscheiden van de hoofdzaken en de bijzaken in informatie, aan het onderstrepen van belangrijke zaken, het maken van nuttige aantekeningen, het presenteren van informatie en het praktisch onthouden van informatie. Er zijn niet erg veel aanbieders van lesmethoden die helpen bij het aanleren van studievaardigheden. Het is dan ook lang niet altijd zo dat er officieel lesmateriaal wordt gebruikt voor het aanleren van de verschillende technieken. Vaak is het ook zo dat basisscholen deze technieken aanleren binnen andere vakken, voornamelijk vakken op het gebied van taal.

 

Drie goede opties in Nederland

In Nederland zijn er eigenlijk maar drie opties voor basisscholen die gebruik willen maken van lesmateriaal bij het aanleren van studievaardigheden. Op de eerste plaats is er de methode Informatieverwerking. Deze is bijzonder effectief en wordt dan ook veel gebruikt. De boeken zijn wel wat verouderd, maar het feit dat deze nog altijd worden herdrukt betekent toch wel dat het veel goeds doet. Twee modernere opties zijn Zip! En Blits! Deze twee opties worden beide gerealiseerd door uitgeverij Delubas en worden gezien als uitstekende methodes voor het aanleren van studievaardigheden.

 

Informatieverwerking voor studievaardigheden

Informatieverwerking is zichtbaar al een oudere variant. Dit zorgt ervoor dat het voor leerlingen minder aantrekkelijk is om mee te werken. Zo zijn de grafieken en tabellen nog handgetekend in het materiaal. Dit spreekt minder aan dan de moderne mogelijkheden. Informatieverwerking is overigens wel een uitstekende optie om te gebruiken bij begrijpend lezen.

Zip! voor studievaardigheden

Zip! geeft diverse opdrachten aan kinderen, zoals het maken van plattegronden, het tekenen van grafieken, het volgen van diverse tabellen en het oplezen van uiteenlopende informatie. De methode die Zip! biedt is op zichzelf niet heel geschikt voor het aanleren van studievaardigheden, maar vormt wel een uitstekende aanvulling op het veel uitgebreidere Blits!

ZIP informatieverwerking

Ga naar de website van Delubas om Zip te bestellen.

 

Blits! voor studievaardigheden

Blits! is een uitgebreide versie en traint de studievaardigheden zeer gericht. De lessen zijn goed gericht op het opbouwen van de vaardigheden en helpen stap voor stap verder naar de ontwikkeling van de belangrijkste vaardigheden. Er worden tevens diverse andere methodes aangehaald in de Blits! trainingen. Zo wordt er ook gebruik gemaakt van het Directe Instructiemodel. Ieder onderdeel begint opnieuw met een instructie, waardoor dit vele malen herhaald wordt. Herhaling zorgt er uiteraard voor dat het beter onthouden wordt. Blits! kan worden gebruikt in het basisonderwijs voor leerlingen vanaf groep vijf.

Blits studievaardigheden

Ga naar de website van Blits Digitaal voor meer informatie.

Begrijpend lezen verbeteren

Begrijpend lezen verbeteren is zeer belangrijk wanneer het vermogen tot begrijpend lezen niet voldoende ontwikkeld is. Begrijpend lezen betekent dat hetgeen dat gelezen wordt ook daadwerkelijk begrepen wordt. Dit is natuurlijk niet alleen op school nodig, maar ook in de rest van het lezen. Denk aan documenten die gelezen moeten worden op het werk, aan formulieren die moeten worden ingevuld of bijvoorbeeld aan facturen die betaald moeten worden. Begrijpend lezen blijft het hele leven lang nodig, en juist daarom moet het goed ontwikkeld zijn. Als dit niet zo is, dan zijn er voldoende mogelijkheden om het begrijpend lezen te verbeteren.

 

Van leuke naar moeilijke teksten

Begrijpend lezen kan worden verbeterd door het niveau van de tekst steeds een stukje op te voeren. Begin met een tekst die relatief simpel is en die gaat over een onderwerp dat het kind aanspreekt. Denk aan teksten over de hobby van het kind, over een huisdier dat het kind heeft of over het favoriete speelgoed. Omdat het kind geïnteresseerd is in het onderwerp zal het ook daadwerkelijk geïnteresseerd zijn in wat er in de tekst staat. Hierdoor wordt het lezen leuker en wordt er meer moeite gedaan om ook daadwerkelijk te begrijpen wat er in de tekst staat. Het is natuurlijk niet zo dat alle teksten altijd alleen maar leuk zijn om te lezen. We krijgen allemaal te maken met teksten die niet leuk zijn om te lezen, maar wel belangrijk. Stapje voor stapje kan er naar dit soort teksten worden toegewerkt.

 

Van korte naar lange teksten

Niet alleen het niveau van de tekst is belangrijk, maar ook de lengte van de tekst. Begrijpend lezen is veel makkelijker wanneer de informatie beperkt is. Om begrijpend lezen te oefenen kan een tekst steeds een stukje langer worden gemaakt. Hierdoor moet er meer opeenvolgend worden begrepen. Het begrijpen van twee zinnen is vanzelfsprekend makkelijker dan het begrijpen van tweehonderd zinnen. Het gaat erom dat de aandacht erbij kan blijven en dat er steeds meer informatie uit een enkele tekst kan worden verwerkt.

 

Begrijpend lezen en vragen beantwoorden

Bij de Cito-toets begrijpend lezen draait het erom dat een kind na het lezen van een tekst in staat is om vragen over deze tekst goed te beantwoorden. De informatie staat in de tekst, dus het beantwoorden van de vragen zou niet moeilijk moeten zijn. Hoe meer moeite er bestaat bij het beantwoorden van de vragen, hoe minder vermogen tot begrijpend lezen er is. Om begrijpend lezen te oefenen is het dus belangrijk om gebruik te maken van vragen over de tekst. Echter, er zijn meerdere mogelijkheden om het begrijpend lezen met deze methode te verbeteren. Zo kunnen de vragen al worden uitgereikt voordat de tekst wordt gelezen. De vragen kunnen eerst worden gelezen, zodat er een extra focus is op de antwoorden die in de tekst moeten staan. Hierdoor leest de leerling selectiever, maar wordt er wel meer gefocust op het begrijpend lezen, ofwel de herkenning van informatie. Ook kan aan leerlingen worden gevraagd zelf een samenvatting van de tekst te maken om zo het begrijpend lezen te verbeteren.