De invloed van een Eindtoets oefenboek

In april wordt elk jaar de Eindtoets afgenomen. De score van de Eindtoets volgt doorgaans in de maanden daarop, meestal in mei of juni. Op zich heeft de Eindtoets geen negatieve invloed meer op de prestaties van leerlingen. Dat betekent dat een score niet leidend meer is voor het type vervolgonderwijs. Maar een hogere score op de Eindtoets kan wel weer leiden tot een heroverweging van het eerder afgegeven schooladvies. Dat is dan ook de belangrijkste reden dat veel ouders er toch voor kiezen om de Eindtoets van groep 8 te gaan oefenen. Een hogere toetsscore kan leiden tot een hoger niveau vervolgonderwijs. Zeker wanneer er al twijfel was, kan dit advies doorslaggevend zijn.

 

Eindtoetsen primair onderwijs

Sinds er in 2015 door de overheid is besloten dat een Eindtoets in het primair onderwijs verplicht wordt gesteld, zijn er meerdere aanbieders van Eindtoetsen op de markt. Natuurlijk is er nog altijd de bekende Cito-toets. Deze toets is de oudste Eindtoets en al decennia lang wordt de Cito-toets gebruikt om de vaardigheden, kennis en strategieën van leerlingen in het basisonderwijs in kaart te brengen. De Cito-toets sluit als beste aan bij het schooladvies, omdat tot aan groep 8 meerdere Cito-toetsen (in de midden- en eindperiode van het schooljaar) worden afgenomen. Het advies van de basisschool wordt dan ook grotendeels op andere Cito-toetsen gebaseerd.

Maar scholen zijn vrij om te kiezen voor andere toetsen. Soortgelijke Eindtoetsen die ook in de handel zijn, zijn de toets IEP van Bureau Ice en de Route 8-toets. Deze toetsen zijn vergelijkbaar aan de Cito-toets, al wordt wel opgemerkt dat het interpreteren van scores lastiger is.

Cito oefenboeken

Inhoud van de Eindtoets

Wat leerlingen moeten kunnen aan het einde van de basisschool, is allemaal vastgesteld. De kerndoelen primair onderwijs geven basisscholen en lesmethodes richtlijnen in wat er van leerlingen verwacht mag worden en hoe daar het beste in voorzien kan worden. De inhoud van de Eindtoets (of we het dan hebben over de Cito-toets, de IEP-toets of de Route 8-toets) is dus gelijk. Het gaat om vaardigheden op het gebied van rekenen en taal, welke weer worden onderverdeeld in verschillende strategieën en vaardigheden. Zoals:

Taal:

  • Begrijpend lezen
  • Woordenschat
  • Spelling
  • Grammatica
  • Studieteksten
  • Schrijven/ stellen

Rekenen:

  • Rekenen met grote getallen
  • Rekenen met procenten, kommagetallen en breuken
  • Rekenen met tijd en geld
  • (Inhouds)maten en gewichten
  • Studievaardigheden (lezen van grafieken en tabellen)
  • Verhoudingen

Het zijn nogal wat vaardigheden die de revue passeren tijdens de afname van de Eindtoets. Grote kans dat delen van de lesstof zijn weggezakt en dus een goede score in de weg staan. Nu is de toets er weliswaar op gericht dat alles geprikkeld wordt en kinderen vanzelf strategieën weer op zouden moeten halen, wil dat niet zeggen dat de toets ook goed gemaakt wordt.

 

Belemmerende factoren

Zowel ouders, leerkrachten als leerlingen geven doorgaans aan dat er veel belemmerende factoren zijn op het gebied van de Cito-toets en de Eindtoets. Zo wordt aangegeven dat veel kinderen stress ervaren, omdat ze weten dat de toets belangrijk is voor hun verdere loopbaan en ontwikkeling. Ook kan het zijn dat kinderen dichtklappen omdat de vraagstelling op de Eindtoets heel anders is dan ze gewend zijn. Normaal gesproken krijgen ze nauwelijks meerkeuzevragen, die op de Eindtoetsen vaak wel aan de orde van de dag zijn.

Het kan dus zijn dat al deze belemmerende factoren ertoe leiden dat een toets minder goed wordt gemaakt. Daarin kan oefenen voor de Eindtoets het nodige verschil maken.

 

Eindtoets oefenen

Het goed oefenen van de Eindtoets kan er dus voor zorgen dat de belemmerende factoren minder worden ervaren. Kinderen kunnen dan nog meer uit de toets halen, beter scoren en meer laten zien wat ze in zich hebben. Dat kan dan weer leidend zijn bij het afgeven van een definitief schooladvies of het heroverwegen van het bestaande advies. Dat is precies wat oefenen kan betekenen. Maar ook hebben kinderen nog even de tijd en mogelijkheid om de vaardigheden die vereist zijn voor het goed maken van de Cito-toets of de Eindtoets te trainen en nog even terug te laten komen. Wanneer opvalt dat bepaalde onderdelen niet goed zijn beheerst, kan hier extra op worden ingezet door middel van nog meer RT en in samenwerking met de school, meer instructie.

 

Tegenstanders

Er zijn ook felle tegenstanders van het oefenen voor de Cito-toets en het doen van een Eindtoets in het algemeen. Zij vinden de toetsterreur onterecht. Maar dan moet je je wel afvragen waarvoor al die jaren onderwijs hebben gediend. Ze zijn uiteindelijk bedoeld om kinderen verder te helpen en op het juiste niveau in te laten stromen. Een toets kan vervelend zijn, maar is wel een goede graadmeter voor wat er van kinderen verwacht kan worden. Deze tegenstanders verzetten zich echter tegen de toets, maar wettelijk is bepaald dat de toets gewoon moet worden afgenomen.

 

Goed oefenmateriaal

Het is belangrijk dat je als ouder goed oefenmateriaal aanschaft. Het beste is materiaal waarin alle vaardigheden uitgebreid aan bod komen. Je kan het beste samen met je kind oefenen, om zo op te vangen wat nog niet beheerst wordt. Heb je de kennis en kunde zelf niet in huis? Dan kun je altijd overwegen om een bijlesdocent in de arm te sluiten en deze met het oefenboek aan de slag te laten gaan. Doorgaans zijn enkele sessies al voldoende om kinderen het inzicht te geven om de toetsstof beter eigen te maken. En niet geschoten is altijd mis.

 

Tot slot

Oefenen kan helpen om een Eindtoets voor het primair onderwijs (welke sinds 2015 zijn verplicht door de overheid) beter te maken. Deze score kan dan weer leiden tot een heroverweging van het eerder afgegeven schooladvies. Met andere woorden: een kind kan alsnog op een hoger niveau komen als de Eindtoets beter wordt gemaakt. Met oefenen ondervang je problemen als belemmerende factoren en het ontbreken van inzichten en kennis. Je kan met een goede oefening ook zorgen voor meer ondersteuning in strategieën en vaardigheden die tot op dat moment nog niet voldoende worden beheerst. Ook al zijn er tegenstanders van de Eindtoets in het algemeen, deze is door de regering verplicht gesteld. Je ontkomt er dus niet aan. En daarom kun je er maar beter het beste van maken.

Informatieverwerking

Informatieverwerking is er in verschillende vormen. Echter, we hoeven niet alle vormen aan te leren. Sommige vormen van informatieverwerking gaan namelijk geheel vanzelf. Stel dat je op de kermis loopt en er komt ineens een lekkere geur voorbij, dan wordt dit omgezet in informatie. Je bedenkt je dat je vlakbij de oliebollenkraam loopt. Je weet dus als vanzelf dat de geur hoort bij oliebollen en je weet dat een kermis een oliebollenkraam heeft. Dit is een vorm van informatieverwerking, namelijk abstracte informatieverwerking. Dit is het verwerken van informatie die wij binnenkrijgen door onze zintuigen te gebruiken. Op scholen hebben we het meest te maken met tekstuele informatieverwerking.

 

Tekstuele informatieverwerking

In het onderwijs hebben we verreweg het meest te maken met tekstuele informatieverwerking. Dit wil zeggen dat we informatie uit tekst moeten verzamelen en verwerken. Dit hoeven geen volledige teksten te zijn, zoals verhalen uit de geschiedenis, maar het kunnen ook korte tekstjes zijn, zoals de tekst die je uitlegt wat je moet doen bij een bepaalde opdracht. Ieder stuk tekst heeft een boodschap en deze informatie moet gevonden en verwerkt worden.

Informatieverwerking Ajodakt
Misschien herken je de oude boekjes nog wel van vroeger? Informatieverwerking werd toen als zelfstandig werken opgegeven…

 

Informatieverwerking bestaat niet meer

Informatieverwerking als onderwerp bestaat niet meer. In het verleden was de Cito Eindtoets voor het basisonderwijs samengesteld uit vier onderdelen, namelijk Taal, Rekenen, Wereldoriëntatie en Informatieverwerking. Deze laatste is recentelijk vervangen door Studievaardigheden. Studievaardigheden draait nog altijd om het verwerken van informatie, maar dan in een bredere zin. Hieronder vallen bijvoorbeeld kaartlezen, het verklaren van tabellen, schema’s en grafieken, het begrijpen van tekststukken en het verzamelen van informatie uit teksten. Uiteindelijk draait het nog steeds om informatieverwerking, maar het wordt niet meer zo genoemd.

 

Cognitie en perceptie

Informatieverwerking kan in twee hoofdcategorieën worden ingedeeld, namelijk cognitief en perceptief. Bij cognitie gaat het om het leggen van verbindingen tussen informatie die al is verwerkt en informatie die nieuw binnenkomt. Het gaat om het aanmaken van nieuwe kennis die in de toekomst bruikbaar is en daarnaast om het gebruiken van opgeslagen kennis. Bij perceptie draait het om informatie omzetten waarbij de zintuigen een rol spelen. Het gaat om het omzetten van informatie die zich buiten het lichaam bevindt naar informatie die zich binnen het lichaam bevindt. We hebben het dan over bijvoorbeeld horen, ruiken en proeven. Perceptieve informatieverwerking gaat dan ook onbewust. Er komt een geur voorbij en in het lichaam zetten we deze geur om in informatie. Deze informatie geeft aan wat we ruiken en waar de geur vandaan komt, bijvoorbeeld.

Informatieverwerking Ajodakt groep 7
Informatieverwerking van Ajodakt in groep 7. Het zag er niet uit!

 

Informatieverwerking en het IQ

In de welbekende intelligentietests wordt veel aandacht besteed aan informatieverwerking. Hierbij worden verschillende takken van informatieverwerking aangesproken, zoals auditieve informatieverwerking, visuele informatieverwerking en sociale informatieverwerking. Uiteindelijk draait het erom hoe de informatie wordt geïnterpreteerd en hoe deze vervolgens in de hersenen worden verwerkt. Informatieverwerking kan op meerdere manieren worden geoefend. Hier wordt op basisscholen al veel aandacht aan besteed binnen het vak studievaardigheden. Zo worden de leerlingen goed voorbereid op de Cito Eindtoets en op de manier van studeren in het voortgezet onderwijs. Dit helpt om gemakkelijker te leren en studeren door informatie efficiënt te verwerken.

Blits speelt in op informatieverwerking
Als enige methode speelt Blits nog in op het aanroepen van informatieverwerking door verbinding te leggen tussen informatieverwerking, begrijpend lezen en studievaardigheden.

Studievaardigheden oefenen

Studievaardigheden oefenen kan op diverse manieren. Studievaardigheden zijn nodig om het leren en studeren zo goed, gemakkelijk en efficiënt mogelijk te maken. Hoe meer studievaardigheden je onder de knie hebt, hoe sneller en beter je kan leren. Echter, het aanleren van studievaardigheden is niet altijd eenvoudig. De ene leerling heeft er meer moeite mee dan de andere. Leerlingen die moeite hebben met de studievaardigheden kunnen hiermee oefenen om de vaardigheden te ontwikkelen.

 

Hoofd- en bijzaken scheiden

Onder studievaardigheden valt bijvoorbeeld het scheiden van hoofd- en bijzaken. Deze studievaardigheid kan worden verbeterd door te oefenen met teksten, en vooral het analyseren hiervan. Een goede manier om deze studievaardigheid te oefenen is eigenlijk door te doen wat in de regel niet mag. Het is namelijk heel goed te oefenen door spiekbriefjes te maken. Je neemt een tekst voor je en stelt je voor dat je hier een toets over krijgt. Je hebt maar een heel klein spiekbriefje, dus hierop kan je maar heel weinig dingen schrijven. Wat schrijf je op? Vraag vervolgens aan iemand om vragen te stellen over de tekst. Staan de antwoorden op je spiekbriefje? Zo leer je de hoofdzaken te onderscheiden van de bijzaken. Uiteraard mag je de spiekbriefjes niet echt gebruiken!

 

Gebruik maken van oefenboeken

Er zijn verschillende oefenboeken te verkrijgen. Deze oefenboeken zijn er voor studievaardigheden in het algemeen, maar ook voor specifieke studievaardigheden. Het kan namelijk zijn dat je eigenlijk al heel goed weet hoe je de hoofdzaken van bijzaken kan onderscheiden en hoe je effectief moet onderstrepen, maar daarentegen heb je misschien meer moeite met het lezen van grafieken, tabellen en schema’s. In dit geval kan je gebruik maken van oefenboeken voor studievaardigheden op deze vlakken. Door hiermee te blijven oefenen leer je het steeds makkelijker zelfstandig te doen.

Studievaardigheden oefenen

 

Software voor studievaardigheden

Er zijn verschillende soorten software te gebruiken om studievaardigheden te oefenen. Een goed voorbeeld is het de zogenaamde software voor het digitale schoolbord. Door hiermee te oefenen verbeter je vanzelf je studievaardigheden. Echter, er zijn nog veel meer mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld ook methode gebonden software voor studievaardigheden. Hiermee kan je gericht oefenen met de studievaardigheden. De software spreekt meer kinderen aan dan de standaard oefenboeken.

 

Maakt het iets uit?

Een goede oefening is om bij alles wat je leest jezelf af te vragen of het iets uitmaakt. Stel dat je de volgende zin hebt: ‘Jan schoot de rode voetbal in het doel’. Vraag je dan af welke informatie uit de zin nuttig is en welke niet. Maakt het iets uit dat hij de voetbal in het doel schoot? Ja, want dit betekent dat hij een doelpunt gescoord heeft. Maakt het iets uit dat de voetbal rood is? Nee, want het zou ook een doelpunt zijn als de bal blauw was. Door je steeds bij iedere zin af te vragen welke onderdelen wel iets uitmaken en welke niet leer je direct welke informatie wel relevant is en welke dus niet. Zo kan je gemakkelijk de juiste informatie verzamelen. Door te blijven lezen en jezelf steeds deze vraag te stellen kun je je studievaardigheden dus oefenen.